BUDOWA AKORDEONU


    Akordeon - instrument muzyczny, odmiana harmonii ręcznej. Składa się z części melodycznej, na której gra się prawą ręką, miecha, części basowo-akordowej obsługiwanej lewą ręką.
Mechanizm strony melodycznej, podobnie jak i strony basowej, umieszczony jest w skrzynce drewnianej, oklejonej zwykle celuloidowym fornirem. Skrzynka melodyczna zamknięta jest przykrywą melodyczną (galeryjką), pod którą znajduje się mechanizm klawiszowy. Tastatura prawej ręki składa się z określonej dla danej wielkości akordeonu ilości klawiszy lub guzików. Nad klawiaturą melodyczną umieszczone są zwykle regestry służące do zmiany barwy dźwięku. Naciśnięcie przełącznika regestrowego powoduje włączenie do gotowości brzmieniowej jednego lub więcej szeregów stroików ułożonych w porządku chromatycznym. Każdy z takich szeregów stroików wmontowany jest na oddzielnej głośnicy i nosi nazwę chóru głosowego. Każda głośnica posiada dwa rzędy stroików, umieszczone po obu jej stronach; każdy rząd stroików tworzy tzw. głos. Niektóre instrumenty posiadają po wewnętrznej stronie galeryjki komorę Cassotta. Dzięki umieszczeniu głośnic na komorze Cassotta powietrzne fale dźwiękowe odbywają dłuższą, okrężną drogę, co wpływa na uzyskanie łagodniejszego i ciemniejszego brzmienia dźwięku. Płyta rezonansowa stanowi przegrodę między klapami powietrznymi dźwigni klawiszowych a głośnicami, które znajdują się po odwrotnej stronie obudowania melodycznego. Głośnica posiada kształt wydłużonego prostokąta. Zbudowana z drewna, składa się z szeregu obok siebie ułożonych komór różnej wielkości, leżących po obu stronach prostokąta. Na komorach umocowane są aluminiowe płytki stroikowe z przynitowanymi do nich języczkami stroikowymi. Powietrze tłoczone lub ssane za pomocą miecha wprowadza w drganie języczki stroików, które wydają dźwięki o określonej wysokości. W odróżnieniu od innych typów harmonii ręcznej ma pełną skalę chromatyczną i bez względu na kierunek ruchu miecha wydaje ten sam ton, zgodnie z naciśniętym klawiszem lub guzikiem.
Miech jest środkową częścią instrumentu łączącą stronę melodyczną ze stroną basowo-akordową. Wykonany jest ze specjalnej impregnowanej tektury rozpiętej po obu stronach na drewnianych ramach. Wgłębienia fałd pokryte są płótnem lub innym materiałem zastępczym. Na grzbietach fałd naklejone są paski z cienkiego płótna introligatorskiego, chroniące je przed zewnętrznym otarciem. Rolę ochronną odgrywają również metalowe okucia narożnikowe. Naroża karbów oklejone są cienką, miękką skórą. Miech połączony jest z częścią dyskantową i częścią basową za pomocą wtyczek metalowych, przy czym płaszczyzna styku ramki z obu skrzynkami oklejona jest uszczelką.
Na zewnętrznej stronie skrzynki basowej znajduje się tastatura lewej ręki, dźwignie regestrów, pas regulacyjny, przytrzymujący rękę podczas gry, oraz przykrywa ochraniająca mechanizm wewnętrzny strony basowo-akordowej, na której znajdują się cztery wypukłe nóżki, służące do stawiania instrumentu na płaszczyźnie. Rozwiązanie konstrukcyjne tastatury lewej ręki różni się zasadniczo od konstrukcji strony dyskantowej. Po zdjęciu obudowy zewnętrznej, rozróżnić możemy; tastaturę z górnym zespołem dźwigni oraz dolny zespół dźwigni z klapami powietrznymi i mechanizmem regestrowym. Poza tym znajduje się tu płyta rezonansowa oraz mechanizm powietrznika, służący do bezdźwięcznego rozciągania i ściągania miecha. Mechanizm tastatury basowo-akordowej jest bardzo skomplikowaną częścią instrumentu i składa się z szeregu elementów. Pełny zakres tastatury w akordeonie 120-basowym zawiera 6 rzędów guzików; 2 rzędy służą do uzyskiwania pojedynczych dźwięków basowych w obrębie septymy (skala E-dis lub G-fis), reszta - gotowych akordów.
Tastatura przedstawia się następująco:

Budowę manuału basowego określamy ilością nakładanych na siebie dźwięków oktawowych. Tastatura lewej ręki nie posiada oddzielnych głośnic dla pojedynczych basów i akordów. Istnieje tu kilka głośnic o odpowiednim następstwie dźwięków dla poszczególnych głosów, przy czym każdy głos posiada skalę innej oktawy. Dzięki temu w skład każdego dźwięku może wchodzić 3 - 5 dźwięków oktawowych.
Przełączniki regestrowe, spełniają nie tylko rolę kolorystyczną, ale również i dynamiczną. Przy włączeniu większej ilości głosów uzyskujemy przede wszystkim wzmocnienie brzmienia.
W akordeonie koncertowym po stronie akordowo-basowej występuje układ pojedynczych dźwięków (manuał melodyczny), ułożonych chromatycznie w trzech lub czterech rzędach. Manuał melodyczny występuje w dwóch wariantach:
- w postaci dodatkowych trzech lub czterech rzędów znajdujących się przed tradycyjnym układem basowo-akordowym;
- za pomocą przełącznika (convertora) następuje zamiana guzików akordowych na pojedyncze dźwięki manuału melodycznego.