ZESPOŁY


Orkiestra koncertinowa z New Bedford w USA (1913r.)

   Zespołowa gra na instrumentach stroikowych była, praktykowana stosunkowo dawno. Charles Wheatstone stworzył w połowie XIX wieku orkiestrę koncertinową; Nikołaj Biełoborodow - pierwszą orkiestrę akordeonową, która składała się z 10 - 12 instrumentalistów. Orkiestra N. Biełoborodowa dała pierwszy publiczny koncert 22 lutego 1897 roku i działała do jesieni 1902 roku. Celem uzyskania zróżnicowanego brzmienia w orkiestrze, N. Biełoborodow konstruował instrumenty o różnej skali; począwszy od basowej aż do sopranowej o skali fletu piccolo. Orkiestra grała z partytury rozpisywanej najczęściej przez W. P. Chiegstrema na osiem głosów.
W pierwszej połowie XX w. prężnie działały zespoły koncertinowe w Ameryce. W Europie w tym czasie najbardziej były znane zespoły bandonionowe i koncertinowe w Niemczech. W latach dwudziestych ubiegłego wieku powstały w Szwajcarii orkiestry "klubowe", nazwane tak od akordeonów klubowych (Harmonika - Clubs). W skład tych ostatnich wchodziły przede wszystkim harmoniki diatoniczne.
Początkowo zespołowe muzykowanie nie było niczym więcej, aniżeli wielokrotnym wzmocnieniem tej samej partii przez większą ilość harmonik. Dopiero z czasem zaczęto wypracowywać zasady instrumentacji na orkiestrę akordeonową i poszukiwać sposobu ujednolicenia partytury. Szczególne zasługi w tej dziedzinie położyli Szwajcarzy: Ernst Claude, który opracował wzór dzisiejszej partytury, i później Maurice Thöni, twórca tzw. "wielkiej orkiestry Helblinga" (Helbling-Gross-orchestration). Orkiestra wzięła nazwę "wielkiej" od swego poszerzonego o instrumenty chromatyczne składu.
Rozwój orkiestry akordeonowej daje się ująć w następujące okresy:

  • okres muzykowania pozbawionego instrumentacji do r. 1933,

  • okres poszukiwań właściwych form instrumentacji i jednolitej partytury (1933-38),

  • okres ujednolicenia partytury i stworzenia nowego stylu w muzyce orkiestrowej (1939-45),

  • okres narodzin i rozwoju współczesnej kompozycji orkiestrowej (od r. 1946).
  • W swoim rozwoju zespołowe muzykowanie na akordeonach napotykało trudności jeszcze w latach 40-tych XX w. z powodu braku - czy też później jeszcze niedoskonałej formy - instrumentów barytonowych i basowych.
    Czołową orkiestrą zawodową była założona 1.07.1947r. Orchester des Hauses Hohner pod dyrekcją Rudolfa Würthnera. Tworząc wzorce dla wielu działających wówczas orkiestr akordeonowych zarówno pod względem prezentowanej literatury, wykorzystania instrumentarium jak i zasad instrumentacji na tego typu zespół.
    Do interesujących zespołów kameralnych należy zaliczyć Kwartet Bajanistów Filharmonii w Kijowie. Założycielem i kierownikiem artystycznym był Nikołaj Rizol. Zespół powstał w 1939 roku. Największa aktywność kocertowa Kwartetu przypada na lata 1950 - 1970. Występował w wielu miastach dawnego Związku Radzieckiego, w Niemczech i w Polsce. Nagrali szereg utworów dla Radia Ukraińskiego.
    W Polsce pierwszym profesjonalnym zespołem był Warszawski Kwintet Akordeonowy założony w 1961 roku przez Wł. L. Puchnowskiego (laureat I nagrody na Konkursie Muzyki Kameralnej w Annemasse we Francji - 1972). Koncertowa działalność Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego przysporzyła wielu korzyści dyscyplinie nie tylko na zewnątrz. Zespół wywarł także silne piętno na kształtowanie estetycznych postaw wielu innych muzyków. Wzorem artystów warszawskich powstają w kraju inne zespoły, kameralne muzykowanie akordeonowe zostaje uznane za sztukę równą wykonawstwu solowemu.
    Do wiodących zespołów należy jeszcze zaliczyć:
    Śląski Kwintet Akordeonowy założony 1976 roku przez J. Pichurę (Laureat Złotego Medalu i Grand Prix International de l'Accordeon w Saint Etienne we Francji -1985, Grand Prix Certamen Nacional de Acordeon "Reina Sofia" w Madrycie - 1985, I Nagrody na Międzynarodowym Konkursie Zespołów Kamerelnych w Castelfidardo - 1986, I Nagrody w ramach "Festival Internazionale Citta di Bardolino"- 1988).
    Poznański Kwintet Akordeonowy założony w 1976 roku przez H. Krzemińskiego (Laureat I Nagrody Międzynarodowego Konkursu Zespołów Kameralnych U.F.A.M. w Paryżu -1990).